Bijbels Kernbegrip – Heiliging

In de tijd van de Nadere Reformatie was het een belangrijk onderwerp. De leer van de rechtvaardiging was helder. Maar het leven dat daarbij hoorde was niet altijd zichtbaar. Daarom focusten de Nadere Reformatoren zich op dit aspect. Laten we ons hier ook in verdiepen.

Kernbegrip	Tijd	Omschrijving
overtuiging	Proces	Kennen van het zondige hart en levenswandel
roeping	Moment	De woorden van de Bijbel of preek gaan spreken
wedergeboorte	Moment	Ontvangen van nieuw geestelijk leven
geloof	Moment/Proces	Vertrouwen in Jezus als enige Redder van zonde
rechtvaardiging	Moment	Vrijgesproken van zonde voor God en recht op eeuwig leven
bekering	Proces	Afkeren van de zonde en terugkeren tot God
heiliging	Proces	Proces van vernieuwing van de mens
verheerlijking	Proces	Mens zondeloos gemaakt en volmaakt eren van God

Vergelijking met andere begrippen

Heiliging en bekering hebben alles met elkaar te maken. Met bekering komt er een nieuwe levenswandel. De vrucht van bekering. Wat is het verschil tussen bekering en heiliging? De eerste is de ommekeer zelf. Iemand keert af van de zonde en terug tot God. Heiliging is de vernieuwing van een zondaar. Hij gaat steeds meer op God en de Heere Jezus lijken. Hij gaat minder zonden doen in gedachten, woorden en werken. Hij wenst zondeloos te zijn, net als God.

Hoe zit het dan met rechtvaardiging en heiliging? Rechtvaardiging gebeurt buiten iemand. God spreekt hem vrij. Hierdoor verandert zijn status. Het is slechts eenmalig. Dit gebeurt niet in u, dus ook niet in uw gevoel. Bij de heiliging werkt God in u. Hij vernieuwt u. Heiliging is ook een proces. Het gebeurt tot aan de dood toe. Laten we nu op heiliging zelf letten.

Uitleg van Heiliging

Wat is heiliging? Hoe ziet het er uit? Heiliging betekent dat God de hele mens van binnenuit vernieuwd. We zouden kunnen zeggen, iemand veranderd helemaal ten goede. Laat ik een beeld gebruiken. De renovatie van een bouwval. Op een dag rijdt u langs een bouwval. U stopt en kijkt naar het huis. De tuin is overwoekerd met onkruid. In het huis zitten scheuren in de muren. De klimop zit vastgegroeid in de voegen. De ramen zijn gebarsten. De deuren hangen helemaal los. Er zitten gaten in het dak. Overal hangen spinnenwebben en ligt stof. Binnen ruikt u een vieze geur. Het behang is groezelig en gescheurd. De kelder staat vol water. Er zitten scheuren in de fundering. In dit huis kunt u zo absoluut niet wonen. Het is onbewoonbaar. Zo is het er geestelijk met de natuurlijke mens aan toe. Onbewoonbaar voor God. Levensgevaarlijk om in te verblijven. Het hele beeld van God is gescheurd. Het zit vol gaten en ziet er vies uit.

Het proces van herstel

Nu weer terug naar het huis. Hier moet heel veel aan gebeuren wilt u er in kunnen wonen. U koopt het huis voor een redelijke prijs. U huurt enkele specialisten in om de verschillende onderdelen te repareren. U begint met het opknappen van de fundering en leeghalen van de kelder. Met veel inspanning en moeite lukt dat. De fundering is weer veilig. De kelder is droog. De muren zijn aan de beurt. Eerst haalt u de klimop voorzichtig weg. Daarna metselt u elke scheur dicht met specie. De muren krijgen ook een schoonmaakbeurt. Na weken zien ze er prachtig uit. Het dak is aan de beurt. U legt nieuwe dakpannen en dicht de gaten. Voor de kapotte ramen laat u de glaszetter komen. Wel dubbel glas. U bestelt acht nieuwe deuren. Twee buitendeuren en de rest zijn binnendeuren. Allen van goede kwaliteit. U vet de scharnieren in en plaatst de deuren. De basis van het huis is nu af. Nu ligt uw focus op de tuin en binnen. Het onkruid haalt u weg en zet er leuke plantjes neer. Binnen haalt u de spinnenwebben weg, maakt de muren schoon en geeft het een nieuw behangetje. U legt een nieuwe vloer. Door het schoonmaken is de vieze geur ook verdwenen. Het interieur is aan de beurt. Uw bestelling komt binnen. Een bank, kamerstoelen, een kamertafel, keukenstoelen en een keukentafel. Enkele bedden. Alles wat u nodig hebt, komt op zijn plaats. Na veel kosten en moeite is het huis nu helemaal netjes en af. Het is weer bewoonbaar geworden. U kunt er nu met plezier verblijven.

Laten we de lijn doortrekken naar de heiliging. Om het geestelijke huis bewoonbaar te maken, is er heel veel werk en inspanning nodig. Veel reparaties, verbouwingen en nieuw materiaal. In de heiliging moet God als het ware het huis van de mens helemaal herstellen naar zijn oorspronkelijke staat. Hij begint dan met het fundament. Dat moet goed zijn, voordat het geestelijke bewoonbaar is. Wat is dat? Niet langer steunt de zondaar op zichzelf. Dat is een gebroken fundament. Maar op de Heere Jezus en Zijn werk. Het nieuwe fundament. God vervangt het hele oude fundament van eigen werken met het nieuwe fundament van genade. Hij repareert scheuren in de geestelijke muren. Dat zijn scheuren in het beeld van God. Hoe dan? Met geestelijke kennis, gerechtigheid en heiligheid. God geeft u dan kennis van geestelijke dingen. Hij zorgt ervoor dat u gaat leven naar de wet van de Heere. God vervangt ook de geestelijke ramen en deuren. Wat moeten we daar bij voorstellen? De poorten van de mens naar buiten toe. De geestelijke zintuigen. Dat uw oren, ogen en mond. U gaat dingen nu anders zien. U ziet wat zonde werkelijk is. U ziet de goedheid van het leven met de HEERE. Sterker nog, u ziet de goedheid van God zelf. Met zijn oren gaat u anders luisteren. U spitst zijn aandacht op de prediking. U hoort dingen die u nog nooit gehoord hebt. Uw mond spreekt niet langer lastertaal, maar probeert God te loven en te prijzen. De oude geestelijke ‘ramen’ en ‘deuren’ gaan in de ‘afvalcontainer.’ God vervangt ze door nieuwe materialen. Hij gaat verder aan de slag met het geestelijke dak. Eerst zit het vol gaten. God maakt ze één voor één dicht. Wat moeten we ons hierbij voorstellen? Uw geestelijke denken heeft veel gaten. U onthield dingen van de wereld wel, maar met geestelijke dingen ging dat heel moeizaam. Nu ‘repareert’ God uw geheugen, zodat de u het geestelijke beter onthoudt. Het geestelijke huis wordt schoongemaakt. Het vuil van de zonde wordt afgenomen en weggespoeld. Wat een verschil met voorheen. Als de HEERE klaar is met de basis, gaat Hij met de buitenkant aan de slag. De geestelijke tuin. Waar kunnen we dan aan denken? De buitenkant die de wereld ziet. Het geestelijke onkruid is het leven in de zonde. Dat groeit welig. Het maakt u uiterlijk gezien afschuwelijk, net als een tuin vol onkruid. Wat doet God? Hij haalt u uit het leven met de zonde en uw eigen vlees. Hij zorgt voor mooie geestelijke planten. We kunnen zeggen, vruchten van geloof en bekering. Elke vrucht is als het ware een mooie plant of boom. Liefde tot de naaste, verdraagzaamheid, blijdschap. Daarna zorgt God voor het geestelijke interieur. Bedden voor de geestelijke rust. Banken en stoelen voor geestelijke gemeenschap met de heiligen. De tafel voor het opdienen van het geestelijke voedsel. Uw geestelijke huis is bewoonbaar geworden. God kan er in wonen en het beeld wordt weer prachtig hersteld. Let wel op twee dingen. Met een kapot huis is het eerste noodzakelijk dat het fundament, muren, dak, ramen en deuren gerepareerd zijn. Daarna pas de tuin en interieur. Anders blijft het huis onbewoonbaar. U kan wel met de buitenkant aan de slag gaan. Maar als uw ‘binnenkant’ niet gerepareerd is, dan blijft uw geestelijke huis onbewoonbaar. Dan kan God er niet in wonen en heeft het geen kracht.

Realiteit van de heiliging

In de heiliging vernieuwt God een zondaar van binnenuit. Dit heeft twee kanten. Het afsterven aan de zonde en het dieper worden van het leven met de HEERE. Hoe doet God dit? Heel eenvoudig. Door de Bijbel en de Heilige Geest. Dan leest u in de Bijbel dat het gebed nodig is, dat u elke dag gereinigd moet worden in het bloed van de Heere Jezus, en dat u naar de geboden van de HEERE hoort te leven. U ziet dat God wil dat u afstand neemt van zondigen. De Geest zorgt er dan voor dat het u raakt en u deze dingen doet. Hij zorgt er ook voor dat de macht van de zonde gebroken wordt. De zonde neemt u niet langer in beheersing. De lusten van uw vlees worden steeds meer gedood. Dit betekent strijd. Er zijn namelijk drie vijanden. De zonde, de wereld en uw oude natuur. De eerste twee zijn vijanden van buitenaf. Die proberen u te verleiden. De laatste zit binnenin. Al is er met de wedergeboorte een nieuwe mens. Toch is de oude mens niet dood. Die wil nog steeds zondigen. Dat geeft u moeite en verdriet. Als u ziet dat u weer in die ene zonde bent gevallen, dan doet het u pijn dat u dat gedaan of gedacht hebt. Hoe ziet dat er praktisch uit? Op uw werk vraagt de werkgever om extra uren op de factuur te zetten. De klant heeft dat immers niet door? Zo kan het bedrijf blijven bestaan. U voelt de druk. Niet luisteren kan u uw baan kosten. Het voelt niet goed. Toch doet u het en stuurt die dag de factuur nog op. Als u ‘s avonds op uw knieën ligt om uw zonden van de dag te belijden, drukt deze zonde hard op uw schouders. Ondragelijk. Had u maar niet gelogen op die factuur. Nu is het te laat! U heeft er berouw over. U belijdt ook deze zonde aan de HEERE en belooft het nooit meer te doen. U merkt dat de HEERE uw berouw aanziet in Christus. De last wordt van u afgenomen. Of uw situatie is heel anders. U bent verslaafd geweest aan het kijken van verkeerde plaatjes op internet. Op een avond ligt uw vrouw al in bed. In uw hoofd blijft het maar malen. Ach, die ene keer? Dat maakt toch niet zoveel uit? U pakt uw telefoon erbij. Slechts één klik en u wordt weer meegezogen in deze zonde. Als u na enkele uren uw telefoon aan de kant legt, voelt u zich vies en vuil. Hoe kunt u christen zijn? U voelt wroeging en berouw. Zo kan het niet langer. Eigenlijk durft u hiermee niet naar de HEERE toe. U bent een te groot zondaar. Toch doet u het. De tranen lopen over uw wangen. U belijdt al uw ongerechtigheden met Psalm 51 waar David in dezelfde zonde was gevallen. U wast uw zonden in het bloed van de Heere Jezus. U merkt dat de HEERE ook deze belijdenis aan wil nemen vanwege het offer van Zijn Zoon. U belooft Hem om nooit meer te vallen. Want u proeft dat het God verdriet doet. Zo twee voorbeelden van zonden die nog in het leven van Gods kinderen voor kunnen komen. Wat is dan het verschil met iemand die geen waar christen is? De laatste leeft in de zonde. Al belijdt hij christen te zijn, toch is de zonde hem nog lief en dierbaar. Hij wil van twee walletjes eten. Maar een echt kind van God valt in de zonde. Hij wil naar de wet van God leven, maar elke keer gaat hij weer onderuit. Hij heeft er elke keer berouw over. Het is voor hem een strijd. Hij vlucht er ook weer bij de zonde vandaan. Dat is het grote verschil. De één leeft erin, de ander valt erin.

Tegelijkertijd zorgt de Heilige Geest ervoor dat de genade in u steeds duidelijker zichtbaar wordt. De grote vraag wordt: wat wil de HEERE van mij? Dit geldt niet alleen voor de binnenkant, maar ook de buitenkant. Er zullen vruchten zichtbaar zijn. Heiliging is een zichtbare verandering. Dit komt tot uitdrukking in alles. In onze maatschappij zijn er velen die beweren ‘gelovige’ te zijn. Maar aan hun levensstijl is niets te zien. Hun kleding is onthullend, hun muziek is werelds. Wat is hiervan een voorbeeld? Denk aan de EO Jongerendag. Bepaalde artiesten hebben tatoeages, hun kleding ziet er eerder werelds dan christelijk uit, en ze maken gebruik van schelle elektrische gitaren en drumstellen. De muziek is opzwepend. De lichten flitsen, af en toe zijn er rookeffecten. Zou het er in de hemel ook zo uit zien? Het antwoord zal duidelijk zijn. Als God u heiligt, dan zien anderen dat. Hoe? Aan uw kleding, spraak, en omgang met anderen. U houdt van gesprekken die over God en Zijn werk gaan. U ziet anderen nu als mensen op weg naar de eeuwigheid. Die gunt u de zaligheid. Wat is er nog een kenmerk? Opwas in de genade. Anders gezegd: genade groeit. Al kan dat soms afnemen, toch hoort er op de lange termijn opwas te zijn. Toets u hieraan. Hoe is uw levensheiliging met tien jaar geleden? Leeft u heiliger?¹ Is God dierbaarder geworden? Kunt u deze vragen positief beantwoorden? Dat is een goed teken. Wat is nog een kenmerk? Dan verwacht u het niet langer van uzelf. U moet het uit Jezus Christus hebben. Door de kracht van de Heilige Geest.² Een afhankelijk leven. Dat is nodig.

Noodzaak van Heiliging

De heiliging is noodzakelijk voor de ware bekering. Dit is om drie redenen. De eerste is dat het een noodzakelijke vrucht is van de rechtvaardiging. Anders is het volgens Jacobus een dood geloof (Jak. 2:17). Heiliging laat zien dat u gerechtvaardigd bent. Het is uit dankbaarheid. De tweede is de Bijbelse plicht. Hebreeën zegt, “Jaagt … na … de heiligmaking, zonder welke niemand den Heere zien zal” (Hebr. 12:14). Waarom is dit nodig? God is heilig (Lev. 11:44). Daarom roept hij ook op om heilig te zijn. Als derde is het een voorbereiding op de hemel. Een zondaar past niet in de smetteloos reine hemel. Alleen hen die heilig zijn. U leert in de heiliging te doen wat er in de hemel gebeurt. Leven naar Gods wil. Hem liefhebben. Hem loven en prijzen. Als u dat niet kent, voelt u zich daar niet thuis. Zoek Hem dan voor uw behoud en heiliging! U moet gered worden. God is het zo waard om gediend te worden. Kent u dit wel? Dan zijn er momenten dat u verlangt naar de plaats waar de HEERE woont. Om bij Hem te zijn, verlost van zonde en pijn. Eeuwig rein en smetteloos Hem loven en prijzen. Dan zal ook de eeuwige blijdschap uw deel zijn.

1 Let wel dat heiliger leven niet betekent dat u minder zonde in uw leven gaat bemerken. Dat is namelijk het werk van de Heilige Geest. Hij blijft overtuigen van zonde. Maar is dit uw verdriet? Probeert u in Gods kracht de zonde te doden en naar Zijn geboden te leven? Dat is heiliger leven.

2 Hellenbroek, Voorbeeld der Goddelijke Waarheden, hoofdstuk 17, vr. 12, “Als men alle in- en uitwendige hinderpalen wegdoet door de genade van de Heilige Geest, en afhangende van Jezus’ kracht, alle middelen ter voortgang in het werk stelt.”