Bijbels Kernwoord – Bekering

We gebruiken soms de zin: “dat is een echte bekeerde man of vrouw.” Of: “in dit leven is iemand nooit helemaal bekeerd.” Wat houdt bekering in? Deze keer gaan we in op het element bekering dat er in iemand plaatsvindt als God in hem werkt. De tabel laat zien bekering begint op het moment van de wedergeboorte en het geloof.

Kernbegrip	Tijd	Omschrijving
overtuiging	Proces	Kennen van het zondige hart en levenswandel
roeping	Moment	De woorden van de Bijbel of preek gaan spreken
wedergeboorte	Moment	Ontvangen van nieuw geestelijk leven
geloof	Moment/Proces	Vertrouwen in Jezus als enige Redder van zonde
rechtvaardiging	Moment	Vrijgesproken van zonde voor God en recht op eeuwig leven
bekering	Proces	Afkeren van de zonde en terugkeren tot God
heiliging	Proces	Proces van vernieuwing van de mens
verheerlijking	Proces	Mens zondeloos gemaakt en volmaakt eren van God

De term en inhoud

In de Bijbel roept God vaak op tot bekering. Soms zelfs in één zin twee keer achter elkaar, zoals in Ezechiël, “Bekeert u, bekeert u van uw boze wegen … ” (Ezech. 33:11). Dit staat in de context van een eed. God heeft er behagen in als iemand zich bekeert en leeft. Ook de Heere Jezus begint Zijn evangeliebediening met deze oproep: “Bekeert u; want het Koninkrijk der hemelen is nabij gekomen” (Mat. 4:17). Het is voor God heel belangrijk. Wat houdt het in?

De term bekering betekent eenvoudigweg “omkeren” of “terugkeren.” Honderdtachtig graden omdraaien. Een duidelijke geschiedenis is wanneer Naomi terugkeert vanuit Moab naar Bethlehem (Ruth 1:22). In het oorspronkelijke gebruikt de Bijbelschrijver hetzelfde woord als bij bekering.¹ In het Nieuwe Testament is een omkering soms alleen uiterlijk (Jak. 5:20). Op zichzelf genomen is het goed als iemand uiterlijk veranderd. Toch is het niet genoeg. Het moet van binnen gebeuren. Als het werkelijk gaat om bekering, dan wordt er een woord gebruikt dat betekent: veranderen van gedachten. Dus een omkeer van binnenuit, vanuit de gedachten en het hart (Mark. 1:4). Bij bekering verandert iemands innerlijk en daardoor dus ook zijn levensstijl. In welke delen bestaat bekering?

Delen van de bekering

Bekering bestaat uit twee delen: afkeren en terugkeren. In de eerste plaats keert de zondaar zich ergens vanaf. Waarvan? Als eerste van de zonde. Voorheen is dit uw leven. U geniet ervan. U kijkt video’s op TikTok en YouTube. U scrolt dagelijks heel wat uurtjes op social media. Niet alles is verkeerd natuurlijk. Soms zitten er toch wel verkeerde dingen tussen. Al die uren die u er aan spendeert? Dat moet toch wel kunnen? Op vrijdagavond kijkt u met vrienden verkeerde films. Allerlei soorten relaties komen aan de orde. Het huwelijk is hierin niet zo belangrijk. Dat is toch romantisch? Of dat geweld met moord en doodslag? Dat maakt het juist spannend. Andere keren zit u voor de televisie. Die ene vloek die langs komt? Zo nauw kunt u het niet nemen. Die enkele keer moet zijn avond niet verstoren. Dan zijn muziekstijl: popmuziek, rock, metal, techno en af en toe hardcore. De schelle elektrische gitaar schalt er flink op los. De drum kan er ook wat van. De teksten hoort u niet eens meer, of zingt ze mee zonder na te denken. Dat de muzikanten een losbandig leven hebben en verdovende middelen gebruiken, maakt u niet uit. Dat sommigen van hen in contact staan met de duistere wereld, dat interesseert u nog minder. Nee, dit is pas leven. Genieten. Dat is uw ideaal. Als tweede komt er een afkeer van eigen gerechtigheid. Met andere woorden, uw prachtig opgebouwde godsdienstige leven. U kent niet zo’n leven in de zonde. Daar heeft u een afkeer van. U blijft bij zulke mensen ver uit de buurt. Stel dat ze u besmetten. U bestudeert tenminste uw Bijbel veel. Dat vindt u interessant. Naar de kerk gaan is doordeweeks een must. Hoe meer, hoe beter! En bidden? Daar houdt u zich ook goed mee bezig. Met die korte gebedjes kunt u niets. Nee, ze mogen vrij lang zijn. Af en toe wat emotie onder het lezen van een preek of een goed boek. Dat is een fijn gevoel. In gesprekken probeert u vaak wel iets over de kerk te zeggen. Uw kleding ziet er altijd netjes uit. Daar kan niemand wat van zeggen. Ach, zou God u dan niet genadig willen zijn? U bent immers zo met die dingen bezig? Dan kunt u de hemel toch niet missen? U bent toch niet zo slecht als mensen die in de wereld leven? Maar beide levensstijlen kunnen voor God niet bestaan. Van beide is bekering nodig.

Wat gebeurt er met een afkeren tijdens de bekering? Dat verschilt met iemands levensstijl. Als u in de zonde leeft, dan keert u zich daar letterlijk vanaf. U probeert steeds meer om zulke dingen te laten. U beseft dat uw tijd kostbaar is. Al dat gebruik van social media is niet goed. Verkeerde video’s en films zijn niet acceptabel. U neemt er steeds meer afstand van. Die muziek? Nee, dat kan ook niet. U wilt geen artiesten volgen die een zondig leven leiden. De lust is eruit. Dat wil niet zeggen dat het altijd gemakkelijk is. De zonde trekt nog wel. U valt nog regelmatig in zonde. Maar elke keer probeert u weer om het los te laten. Waarom? Niet omdat u denkt wat anderen er van vinden. Wel omdat de zonde u verdriet doet. U wilt het niet langer. Uw hart is veranderd. Uw gedachten beseffen dat het niet goed is. U beseft het rotte in de zonde. Laat ik een voorbeeld geven. Bijna elke dag krijgt u een pak melk van de buurman. Nee, dat is geen gewone melk. De melk is bedorven. Het stinkt. Maar u merkt het niet. Waarom niet? Hij heeft er een flinke scheut chocoladepoeder in gedaan. Ook bent u de laatste maanden flink verkouden. U ruikt weinig. Op een dag krijgt u medicijnen voor uw neus. Na twee dagen kunt u weer ruiken. De dag daarna staat uw buurman weer voor de deur. Hij brengt een pak melk. “Lekker”, denkt u. Als u in de keuken bent, wilt u een slok nemen. Wat is dat? Bah! Dat is gewoon smerig! De melk ruikt bedorven. Die wilt u natuurlijk nooit meer! Is de melk anders dan gisteren? Nee. Maar u bent veranderd. Zo is het ook met de bekering. De zonde is als bedorven melk. Het lijkt te smaken, maar het is verrot. Met de bekering gaat het geestelijke ‘reukorgaan’ weer werken. U ruikt nu werkelijk wat de zonde is. Tegelijkertijd brengt dit verdriet met zich mee. Waarom heeft u zo gezondigd? Wat heeft dat de verhouding met God kapot gemaakt! Afkeer in dit geval betekent dus twee dingen: stoppen met zondigen en verdriet vanuit uw hart over de zonde. Dat komen we ook in Joel tegen. Daar zegt God, “Nu dan ook, spreekt de HEERE, bekeert u tot Mij met uw ganse hart, en dat met vasten en met geween, en met rouwklage” (Joel 2:12).

Als u een nette en godsdienstige levensstijl heeft, ziet de afkeer er iets anders uit. Uw grootste probleem is uw eigen gerechtigheid. U dacht met uw godsdienst bij God in een goed blaadje te komen. Wat gebeurt er met bekering? U ziet dat uw doen en laten God helemaal niet behagen. Het brengt u geen stap dichter bij de hemel. Al is uw levensstijl een stuk netter dan iemand uit de wereld, God ziet uw hart. U ziet dat al uw gerechtigheden een wegwerpelijk kleed zijn. Ze stinken en zijn verdorven. Juist alle goede dingen die u gedaan hebt, zijn vies en walgelijk. Uw kerkgang? Dat deed u alleen om ‘punten te verdienen’ bij God. U krijgt daar een afkeer van. Het Bijbellezen? U vertrouwde erop dat dit u zou behouden. Nu ziet u de bijsmaak die het lezen had. Het vergelijken met zondige mensen? U beseft nu pas hoe Farizeeistisch u was. U keek op hen neer. Dat is verkeerd. Toch stopt u niet met naar de kerk gaan, bidden of lezen. Maar u keert zich af van de grond die u daarin vond. U krijgt verdriet over het ‘puntensysteem’ dat u er ten diepste op nahield om zalig te worden. Zo kan het niet langer. U gooit deze krukken voor uw geestelijke kreupelheid ver van u weg. U leest wat Jezus over u zegt, “Ik ben niet gekomen, om te roepen rechtvaardigen, maar zondaars tot bekering” (Mar. 2:17). Uw eigen rechtvaardigheid maakt juist dat u niet geschikt bent voor de Zaligmaker. Al deze gronden zakken u geestelijk onder uw voeten weg. Daar blijft niets meer van over. Is dat alles in de bekering? Is er alleen een afkering van dingen? Nee. Er is meer. Kent u iets van dit afkeren? Ofwel van uw zondige levensstijl, of van uw godsdienstige leven. Kent u die worsteling dat het niet vanzelf gaat? Leeft u daarom van genade? Vragen die we ons voor moeten houden.

De echte bekering bestaat ook uit een terugkeer of ommekeer. De positieve kant. Denk maar aan de gelijkenis van de verloren zoon. Hij ging niet alleen weg uit dat verre land. Nee, hij keerde ook terug tot zijn vader. Tijdens een echte bekering keert u als zondaar terug tot God. Hoe dan? U gaat de HEERE zoeken in de Bijbel en in het gebed. U belijdt uw zonden voor Hem. Bij echte bekering komt alles voort uit een liefde tot God. Het is u te doen om Hem. U ziet iets van Zijn goedheid en barmhartigheid. Het zoeken van zondaren en Zijn ontferming. Daarnaast is het u te doen om de Zaligmaker: de Heere Jezus. Hij is dierbaar geworden. U komt vele keren tot Hem. U zoekt Zijn gemeenschap. U gebruikt middelen om meer te weten te komen over de drie-enige God. Om zo kennis in uw hart te vermeerderen. U wilt Hem steeds beter leren kennen. Denk aan de gelijkenis van de verloren zoon. Hij stond op en keerde terug naar zijn vader. Waarom? Hij zag iets van de goedheid en overvloed. Hij wilde in de nabijheid van zijn vader zijn, al was het als slaaf. Hoe komt u dan meer te weten over deze God? Door het lezen van de Bijbel of boeken die over Hem gaan. Ook worden kerkdiensten belangrijk. Zo komt u meer te weten over deze God. U hongert en dorst naar Hem, zoals een hert verlangt naar water (Mat. 5:6; Ps. 42:2-3). Verder probeert u om naar de wet van de HEERE te leven. Dat komt vanuit de innerlijke overtuiging van liefde. Nee, niet om in een ‘goed blaadje te komen’ bij God. Maar omdat Hij u dierbaar is geworden. U probeert zowel innerlijk als uiterlijk de geboden te houden. Dit zijn vruchten die bij de bekering horen (Luk. 3:8). Om welke vruchten gaat het dan? Johannes noemt enkele uiterlijke en zichtbare dingen. Goed doen aan anderen. Om barmhartig te zijn. Geen last zijn voor de naaste. Eerlijk ons geld verdienen. Niet stelen. Tevredenheid zijn met wat we krijgen (Luk. 3:10-14). Tegelijkertijd zijn er ook vruchten van binnen. Paulus noemt ze, “liefde, blijdschap, vrede, lankmoedigheid, goedertierenheid, goedheid, geloof, zachtmoedigheid, matigheid” (Gal. 5:22). Het begint met liefde. Liefde tot God en tot de naaste. Dat is de wortel. Maar ook blijdschap. Er kan geen echte bekering zijn, als er geen diepe blijdschap ervaren wordt. Anderen kunnen dit aan u merken. Blijdschap waarover? Over wie God is. Hij is genadig en vol liefde. Hij is trouw voor een ontrouwe. Maar ook over wat God doet. U redden van het verderf. Een ander gevolg is lankmoedigheid. Dat wil zeggen erg geduldig zijn. Leren omgaan met de gebreken en zonden van een ander. Niet gelijk inhakken om hem, maar dat geduldig dragen. Of wat te denken van matigheid. Dat betekent controle hebben over uzelf. U leert uw eigen begeerten en passies te beheersen. Hoe dan? Dat we bewust kopen. Niet afgaan op wat we willen, maar wat we nodig hebben. Of dat we gezond omgaan met ons eetgedrag. Niet elke avond ongelimiteerd de ene zak chips na de andere leeg eten, omdat we daar zo trek in hebben. Of ons zo vol eten dat onze maag er pijn van doet. Maar gewoon gezond vol eten naar wat we nodig hebben. Let wel dat in het gedeelte van Galaten staat dat dit de vrucht van de Heilige Geest is. U kunt zulke dingen niet doen in eigen kracht, maar alleen door de Heilige Geest (Rom. 8:13). U zult merken dat het leven naar de vrucht van de geest een positieve werking heeft. Dat het ook rust en vrede geeft in het hart en dat het ten diepste te doen is wat God van u verlangt. Dat is bevrijdend. Het gaat niet langer om uzelf, maar om de enige en waarachtige God. Heeft u hier weet van? Is uw verlangen om de HEERE te dienen, met alle gebreken? Is bekering zichtbaar in uw leven? Weten anderen er ook van?

Samengevat betekent oprechte bekering het breken met zonden en eigen gerechtigheid, en daar bedroefd over zijn. Tegelijkertijd is het ook terugkeren tot God en Zijn dienst. Daardoor ervaart u vrede en blijdschap die de wereld niet geven kan. Het is wat God van ons allen wil. Hij is lankmoedig, “niet willende, dat enigen verloren gaan, maar dat zij allen tot bekering komen” (2 Pet. 3:9). Kent u beide delen van de bekering voor uw eigen hart en leven? Zowel de kennis van de zonde, als het terugkeren tot God? Zonder bekering wordt namelijk niemand zalig. Dat is noodzakelijk, maar ook mogelijk. Laat niemand van ons zonder bekering God tegemoet gaan.

1 In het Hebreeuws staat zowel in Ezechiël 33:11 als in Ruth 1:22 het woord שׁוּב (Shoeb). Dit betekent terugkeren, terugkomen of bekeren.